Dołącz do Pana Wątroby

Diagnostyka

Jak uniknąć zakażenia?

Do zakażenia wirusowym zapaleniem wątroby typu C dochodzi poprzez kontakt z zakażoną krwią. Dlatego, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia się WZW C należy przestrzegać zasad higieny szczególnie w sytuacjach, gdy dochodzi do uszkodzenia skóry, np. piercingu czy tatuowania. Jeżeli igła czy maszynka do piercingu i tatuowania były już uprzednio używane w Twoim salonie kosmetycznym, należy unikać ryzyka zakażenia i poszukać bezpieczniejszego miejsca. Ponadto, w celu zmniejszenia ryzyka zainfekowania się krwią innej osoby zawsze trzeba zabezpieczać otwarte rany.

Jeżeli istnieje konieczność posługiwania się krwią lub produktami krwi obcych osób, należy nosić rękawiczki i uważać na ostre przedmioty (np. igły i strzykawki), gdyż istnieje ryzyko obecności na skórze małych, niewidocznych przecięć czy zadrapań.

Preparaty krwi i produkty krwiopochodne stosowane w służbie zdrowia są aktualnie w większości krajów rutynowo kontrolowane pod kątem wirusa zapalenia wątroby typu C i w razie potrzeby przechodzą proces inaktywacji wirusa (w Polsce badania na obecność wirusa HCV wśród dawców krwi wprowadzono po 1992 roku).

 Wpływ na stan zdrowia

Od momentu zakażenia do pełnego rozwoju ostrego zapalenia wątroby typu C mija zwykle od 50
do 150 dni. U większości zakażonych pacjentów WZW C przebiega bezobjawowo. Natomiast około 20% pacjentów posiada – zazwyczaj krótkotrwałe – objawy grypopodobne.

Objawy ostrego wirusowego zapalenia wątroby C mogą obejmować:

- zmęczenie,
– nudności,
– żółtaczkę (zażółcenie skóry i oczu),
– ciemne zabarwienie moczu,
– gorączkę.

W 70–90% przypadków wirus, po ostrej fazie zakażenia, wciąż pozostaje w organizmie pacjenta. Wówczas mówi się o zakażeniu przewlekłym.

Nadal nie wiadomo, dlaczego część pacjentów skutecznie zwalcza wirusa, podczas gdy u większości zakażenie przechodzi do fazy przewlekłej.

Większość ludzi z przewlekłym zapaleniem wątroby typu C (zdefiniowanym jako ciągła choroba bez poprawy przez okres przynajmniej sześciu miesięcy) nie ma żadnych objawów. Jeśli wystąpią objawy, mogą być one podobne do tych, które występują w ostrej fazie zapalenia wątroby, ale najczęściej bez żółtaczki. Za wyjątkiem zmęczenia, objawy przewlekłego zapalenia wątroby typu C są zwykle rzadsze i mniej nasilone niż występujące podczas ostrego zakażania.

U osób nieleczonych, ryzyko znacznego uszkodzenia wątroby zwiększa się z upływem czasu. Najpierw uszkodzenie przybiera formę bliznowacenia tkanki lub włóknienia (gojenie się wątroby nie jest właściwie kontrolowane). W przypadku około 20% pacjentów, przewlekłe zapalenie wątroby prowadzi do marskości i niewydolności wątroby. Marskość wątroby zwykle rozwija się przez około 20–30 lat. W późniejszym stadium rozwoju, u pacjentów z marskością wątroby mogą pojawić się takie objawy jak: żółtaczka, zanik mięśni, uszkodzenie skóry, zwiększenia obwodu brzucha lub obrzęk stóp.

Badania

W przypadku podejrzenia zakażenia, należy skontaktować się z lekarzem i poprosić o zbadanie krwi na obecność przeciwciał przeciwko wirusowi HCV. To badanie jest szybkie i proste do wykonania. Można je również wykonać prywatnie praktycznie w każdym laboratorium. Koszt badania waha się od 30 do 40 zł.

Przeciwciała to białka układu odpornościowego, które ciało człowieka wytwarza jako część obrony przed zakażeniem. Mają one niszczyć „obce” cząsteczki, takie jak wirus zapalenia wątroby typu C. Przeciwciała, specyficzne dla wirusa zapalenia wątroby typu C są wytwarzane tylko i wyłącznie, gdy wirus zapalenia wątroby C jest obecny we krwi. Jeżeli przeciwciała zostaną znalezione we krwi pacjenta, oznacza to, że miał on kontakt z wirusem zapalenia wątroby typu C. Jednak obecność przeciwciał niekoniecznie oznacza, że wirus jest nadal obecny we krwi.

Jeśli wykryto obecność przeciwciał anty-HCV należy wykonać dodatkowe badanie, które dokładnie mierzy rzeczywistą ilość materiału genetycznego RNA wirusa zapalenia wątroby typu C. Badanie to zwane badaniem PCR jest wykonywane za pomocą techniki określanej mianem reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR).

Osoby, którym zaleca się wykonywanie badania na obecność wirusa zapalenia wątroby typu C
to między innymi:

• Osoby, które wstrzykiwały sobie narkotyki ostatnio lub w przeszłości, włącznie z tymi, którzy wykonali tylko jeden zastrzyk w życiu i nie uważają się za narkomanów
• Osoby zakażone wirusem HIV
• Osoby z hemofilią, otrzymujące czynniki krzepnięcia z koncentratów przed 1987
• Osoby, które w przeszłości były poddawane hemodializie
• Osoby z niezdiagnozowanymi nieprawidłowymi poziomami transaminaz
• Osoby, które w przeszłości miały wykonywane przetoczenia krwi lub przeszczepy organów między innymi:

- Osoby, którym powiedziano, że miały wykonywaną transfuzję krwi a dawca później okazał się być zakażonym WZW C
– Osoby, które otrzymały transfuzję krwi lub produkty krwiopochodne przed rokiem 1992

• Osoby, które miały przeszczep narządu przed rokiem 1992
• Dzieci urodzone przez matki zakażone WZW C
• Pracownicy służby zdrowia, w tym pogotowia ratunkowego oraz służb bezpieczeństwa publicznego, którzy są wyjątkowo narażeni na przypadkowe zakłucie się igłą lub kontakt przez śluzówkę z zakażoną WZW C krwią
• Aktualni i byli partnerzy seksualni osób z zapaleniem wątroby typu C

Oprócz potwierdzenia obecności przeciwciał i RNA wirusa HCV, lekarz prowadzący może także zlecić badanie transaminaz we krwi. Transaminazy (AlAT, AspAT) są enzymami uwalnianymi z komórek wątrobowych, gdy nastąpi stan zapalny wątroby. Wysokie poziomy transaminaz sugerują zapalenie wątroby. Należy mieć jednak na uwadze fakt, że zwiększenie poziomu transaminaz nie koreluje bezpośrednio ze stopniem uszkodzenia wątroby.

W celu dokładnego określenia stopnia uszkodzenia wątroby wykonuje się biopsję. Nie jest to zawsze konieczne, jednak decyzja lekarza zależna jest od wielu czynników, włącznie z genotypem wirusa. Biopsje wątroby są wykonywane w znieczuleniu miejscowym i zazwyczaj nie jest wymagana hospitalizacja. Podczas zabiegu fragment tkanki wątroby jest pobierany przy pomocy igły a następnie badany pod mikroskopem. Wyniki podaje się w kilkustopniowej skali, w zależności od nasilenia stanu zapalnego i bliznowacenia wątroby. Biopsje są również użyteczne do monitorowania stopnia uszkodzenia wątroby na przestrzeni dłuższego czasu i mogą być w pewnych okolicznościach przeprowadzane co 3 do 5 lat. Istnieją również nieinwazyjne metody oceny stanu wątroby, coraz częściej stosowane, które również mogą pomóc w ocenie stopnia uszkodzenia tego narządu, takie jak markery włóknienia lub elastografia.

Wyniki powyżej wskazanych badań: przeciwciała anty-HCV, RNA wirusa, biopsja stanowią dla lekarza podstawę do ustalenia postępowania medycznego na przyszłość oraz pozwalają lekarzowi oszacować stopień uszkodzenia wątroby pacjenta.

Należy pamiętać, że w przypadku podejrzenia zakażenia wirusem WZW C unikanie przeprowadzenia badań uniemożliwia dostęp do odpowiedniej terapii, która może zatrzymać lub spowolnić potencjalne uszkodzenie wątroby. Ponadto, takim postępowaniem naraża się swoją rodzinę, przyjaciół, znajomych i pozostałe otoczenie na ryzyko zakażenia.